Reizigers, John van Kasteel, Erik van WinkoopPeter Dirksen en Wout van de Kleut.

Kerstreis van 8 t/m 13 december 2011

Donderdag 8 december,

Vertrek donderdag 8 december vanuit Hoevelaken, rond half elf uur richting Dortmund.
We vliegen om twee uur in de middag, wordt iets later door vertraging. Aankomst in Tirgu Mures half zes.

Na het regelen van de huurauto op naar Cserevalva naar Ilona onze gastvrouw waar we overnachten.
Als we daar om zes uur aankomen worden we hartelijk ontvangen door Ilona, ze spreekt goed Hollands.
En de koffie (Hollandse) staat klaar daarna gaan we onze slaaphutten bekijken, er staan twee tweepersoons bedden.

Nadat we een houtje hebben getrokken, slaap ik bij Peter en Wout bij Erik en installeren we onze slaapplekken voor de nacht.
Maar eerst gaan we naar Gruisor om het programma door te nemen en er wordt op ons gewacht met eten, dat hebben ze al helemaal gepland.
Ilona gaat mee als onze tolk.

We schuiven aan bij Levie en Reka en eten daar de bekende koolbladeren gevuld met gehakt met een soort room erover. Maar eerst nuttigen we een Palenka voor het eten, goed voor de spijsvertering. Palenka een Roemeens borreltje, thuis gestookt +/- 50 % alcohol, je voelt het naar binnen glijden.

Na het eten schuift Sjarie aan, de gemeente secretaris van Gruisor en Csoka. We nemen de dagen door die gaan komen, na deze gezellige avond nemen we afscheid van elkaar en gaan richting ons pension.

Ilona haar dochter Kristina is thuis en begroet ons hartelijk zij spreekt ook een beetje Hollands.

We drinken en bespreken wat we hebben meegemaakt vandaag en zoeken ons slaapvertrek op. Kristina gooit nog wat blokken hout op het vuur wat een luxe. Na een goede nachtrust( wel wat onwennig), kwam ik tot de conclusie dat ik het goede houtje getrokken had, wat kwam er een gesnurk uit die andere kamer waar Erik en Wout lagen te slapen. Wie dat veroorzaakte laat ik in het midden. Peter was de rust zelf, alleen hij wilde het dubbele dekbed voor zichzelf hebben, hij rolde zich er als het ware in. Dus kon ik het doen men een klein stukje, maar dat was voldoende voor mij, we hadden immers de openhaard op de kamer branden.
 

Vrijdag 9 december,

Na een voortreffelijk ontbijt (alles Biologisch), gaan we aan de slag.

We gaan naar een nieuwe groothandel in Tirgu Mures (een soort Makro), waar we de spullen in kopen voor de kerstpakketten. Levie, Reka, Moldevan Zsolt, Ilona en de delegatie van de stichting zijn mee om te helpen. We verzamelen ons in de Tweede steeg het lokale kroegje waar we een bakje Roemeense koffie drinken. ( dat is een pittig bakje ).

Bij de groothandel aangekomen verdelen we de werkzaamheden en alles loopt als een geoliede  machine, het is voor ons wat zoeken tussen de stellingen, maar er loopt personeel genoeg. In ieder pad lopen er wel een paar. We hebben zo’n zes karren vol met boodschappen. Nu snel afrekenen en inladen en op naar Gruisor. Daar is de school ontruimd. En Iboya, de lerares staat op ons te wachten, met nog een aantal mensen die komen helpen. Veel bekende gezichten voor ons. Voor Wout wordt ook alles nu ook een beetje duidelijker, hij kent de namen al wel, maar de gezichten nog niet. Hij maakt kennis en knuffelt erop los. We laden de boodschappen uit, deze worden in de school gezet op een bepaalde volgorde. Zodat we er zo langs kunnen lopen als we de pakketten samen stellen.

Maar in het schooltje krijgen we eerst het middag eten, verzorgt door Sjarie, mijn vriendin uit Gruisor, zeggen ze. Maar voor het eten (je raad het al), eerst een palenka, gestookt door Iboya. Erik test of hij branden wil en ja hoor gelukt (dan bevat hij meer dan 50% alcohol, anders brand hij niet). Het eten smaakt goed en s’middags worden de pakketten uitgedeeld, Fernch de omroeper in het dorp, loopt rond en blaast op zijn scheidsrechtersfluit en gebaard dat de mensen de pakketten kunnen ophalen.

Aan het einde van de middag zijn we de pakketten bijna kwijt, op de pakketten voor Csoka na dan, deze brengen we morgen weg. Inmiddels zijn een aantal dorpelingen begonnen met het uitzoeken van de goederen, die per vrachtwagen zijn aangekomen uit Holland.

Alles ligt in het Cultuurhuis (kleding, schoenen, verf, tv, pc en vele andere dingen.}
Het is de bedoeling dat er een soort van verkoop wordt gehouden onder de bevolking en de opbrengst is voor het schoolproject.

De verkoop begint zaterdagmorgen om 11.00 uur.
Maar eerst gaan we een hapje eten er wordt op ons gewacht bij Joska en Melinda Farkas, de schaapherder en zijn vrouw. Ilona is erbij voor de vertaling, maar Melinda spreekt ook een woordje engels. Maar de vertaling was ook nodig want eerst was de gastheer verdwenen, hij ging even naar het toilet( het hokje buiten) en bleef lang weg. Dus ging de vrouw des huizes maar even kijken waar hij bleef. Niets aan de hand, hij moest nog even iets afmaken.

Maar binnen aan tafel en onder het genot van wat palenka en bor, (bor is wijn}, kwamen de sterke verhalen los. Zo heeft hij niet zolang geleden, oog in oog gestaan met een beer en kon hij maar net ontkomen, door in een mast te klimmen. En daar te blijven totdat de beer het opgaf. Er zijn zeker beren in de Karpaten. Na het heerlijke eten begeven we ons weer richting ons pension, waar we gezellig nog wat nababbelen, onder het genot van een bakje koffie. Kristina haar vriend is ook weer thuis gekomen. Hij is chauffeur en een aantal weken van huis geweest.
Kristina heeft de openhaard lekker branden en is het er aangenaam warm, ook in de slaapkamers.


Zaterdag 10 december,


Na een heerlijke nachtrust, het is 8 uur Roemeense tijd. Ilona is al in de benen. Ik wandel eerst even naar buiten en doe mijn rek en strek oefeningen. In de woonkamer krijg ik eerst nog een mok eigengemaakte thee en kom tot leven.

De rest van de manschappen volgen snel en krijgen ook zo een lekkere mok thee, ze hebben het nodig als ik ze bekijk. Iedereen heeft zich opgefrist en kan aan de ontbijttafel. Ilona heeft eieren gebakken en onder die eieren bevindt zich gerookte ham. De ham is home made, gerookt door Erik en smaakt verrukkelijk. Na het eten gaan we verder met het programma. Om half tien gaan we de kerstpakketten afleveren in Csoka, daarna is de verkoop in het Cultuurhuis.

We drinken eerst een bakje koffie in de tweede Steeg, voor we gaan. Zsolt en Sjarie gaan ook mee, Ilona gaat mee voor de vertaling. We laden de pakketten in de pick-up van Zsolt en gaan richting Csoka. Onder weg stoppen we nog bij een man, die brand gehad heeft en was hiervoor niet verzekerd. We spreken(als groep) af dat we wat bouwmaterialen voor hem halen, hij weet hier niets van af, en staat vreemd te kijken als we later die dag de bouwmaterialen bij hem komen brengen. Tien zakken cement en tien zakken kalk, hier kan hij weer even mee vooruit. De zakken wegen hier 40 kilo, wat me tegen valt, Peter zit helemaal onder de kalk en mompelt dat hij zijn broek niet meer schoon krijgt, maar hij heeft goed geholpen.

In Csoka aangekomen worden we al snel opgemerkt door de zigeuners deze komen ons al snel begroeten, ze weten van de kerstpakketten.
Sjarie heeft de leiding bij het uitdelen en dit gebeurt aan de hand van een lijst. Wout, Peter en  Ilona helpen daarbij. Er wordt wat temperamentvol heen en weer geschreeuwd, dat er het een en ander niet klopt, maar dat zijn we wel gewent in de loop der jaren.

We hadden gehoord dat de oude Joska een paar weken terug was overleden, hij is begraven op het kerkhof in de heuvels. Erik, ik en een zigeuner jongen die meegaat als gids, gaan met de auto naar boven naar het kerkhof. De jongen gaf aan dat het wel kon met de auto(een VW-Passaat). Hij vond het prachtig, want hij zit niet iedere dag in zo een auto.

Maar gaander weg naar boven begon ik hem een beetje te knijpen, het werd toch wel wat steiler dan ik had gedacht en we toch beter met een 4 wiel jeep hadden kunnen gaan. Maar we kwamen er. We bezochten het graf van de oude man en gingen weer naar beneden, waar we
de ander hielpen bij het uitdelen van de pakketten en de kleding. Ook hier werd er weer geduwd en getrokken onderling. We hadden nu nog één pakket dat we moesten brengen bij Julia, een vrouw van over de 80 jaar. De oudste inwoonster van Csoka, daar worden we hartelijk ontvangen en uitgenodigd voor een glaasje bor.

Er worden wat foto’s gemaakt. En dan nemen we afscheid en gaan richting Gruisor waar de verkoopdag begonnen is. Het is een drukte van jewelste. Alles regelen de bewoners zelf, wie weinig heeft, betaalt niet teveel.
In de middag zijn we uitgenodigd bij de Fam Moldovan, de aannemer, om een hapje te eten. Een fraai gedekte tafel staat op ons te wachten. We schuiven aan en doen ons tegoed aan het eten. We geven de gasten een pak koffie een blok kaas en een gerookte worst als blijk van waardering voor de uitnodiging. Dit doen we altijd als we ergens hebben gegeten.

Verder die middag gaan we helpen in het cultuurhuis en kijken wat rond in het dorp en communiceren met de bewoners. Ook brengen we de bouwmaterialen weg naar het verbrande huisje en nemen een kijkje bij het in aanbouw zijnde nieuwe huis van Moldovan Zsolt.  

In het huis is een kamer gereserveerd voor een medische post, een soort van wijkverpleging Andrea, Zsolt zijn vrouw, gaat dit op zich nemen zij is verpleegster.

Bij de vracht zitten ook medicijnen en verbandmiddelen, deze worden onder gebracht bij Andrea, deze zoekt ze uit er verdeeld ze.
De verkoop is inmiddels gestopt er zijn nog wat goederen over maar deze worden maandag aan de man gebracht. We bespreken nog het een en ander met de mensen die hebben geholpen.

We worden uitgenodigd bij Sandor en Suze en dochter Erika. Suze heeft zich een aantal jaren geleden lelijk verbrandt in haar gezicht en armen en kreeg in die jaren wat brandzalf of geld toegestopt van de stichting. Ze loopt nu weer zonder masker en ziet er goed uit, we eten en praten wat samen, onder begeleiding van onze tolk Ilona. De avond verloopt met een lach en een traan.

Bij het afscheid laten we dit jaar ook weer een extraatje achter in de vorm van een kleine bijdrage. We gaan richting het pension maar gaan eerst nog iets afgeven bij de fam Moldovan. Daar worden we uitgenodigd om even binnen te komen. Andrea is bezig om al het medische gebeuren uit te zoeken, wat er met de vracht is mee gekomen.
Ook Omega, een bekende van ons, is aanwezig met zijn vrouw en zoontje (Omega is de broer van Andrea) hij maakt voor ons een soort van glühwein, wat heerlijk smaakte.

Wout onze penningmeester genoot hier met volle teugen van en was zeer spraakzaam. Hij weet nu zowel de namen als de gezichten van de mensen hier. De namen hoorde hij voorbijkomen op de vergaderingen. En de gezichten ziet hij deze dagen ook.

Het is inmiddels een uur of tien, het eventjes is iets uitgelopen, maar dat mag de pret niet drukken. We hebben een afspraak met Omega dat we morgenochtend even een bakje koffie bij hem doen, voor hij gaat werken, hij is internationaal chauffeur.

Hij is een aantal keren in Nijkerk geweest, als hij in de buurt was met de vrachtwagen. En overnachte dan bij de Fam. van Kasteel. Maar aan alles komt een eind en we gaan richting het pension waar Kristina ons verwelkomt. We frissen ons wat op en babbelen en nemen de dag nog eens door onder het genot van een hapje en een drankje.

Morgen is het alweer zondag weer een drukke dag we zoeken onze slaap vertrekken op en genieten van een heerlijke nachtrust.

Zondag 11 december,

De wekker gaat om half acht af, wel vroeg, zo op de zondagmorgen, maar ja alles went.
We frissen ons op en zijn weer toonbaar voor de buitenwereld, voor zover ik dat kan beoordelen, en na een heerlijk ontbijt van Ilona met een mok thee, zijn we er klaar voor.

Ilona blijft thuis, ze gaat haar moeder bezoeken.
We gaan eerst een bakje koffie doen bij Omega, zoals afgesproken, een sterk bakkie en ja hoor Omega komt aanzetten met een dienblad met hele mooie kleine glaasjes en een karaf met Palenka om de dag mee te beginnen. 

Voor de Fam. is het feest ze slachten een varken, de slacht zelf hebben we helaas gemist. Het varken ligt buiten op zijn rug, ze zijn de haren aan het afbranden. Ze zijn de gehele dag druk om het varken te verwerken voor consumptie. Dat houdt in zouten, roken, invriezen en worsten maken en al wat je er nog meer van kan maken.

We nemen hartelijk afscheid en gaan naar onze volgde afspraak, een huisdienst met dominee Kiss bij Julia in Csoka. We zijn op tijd, het is inmiddels tien uur. Julia is verbaasd dat we meegekomen zijn, ze wist van niets. Verder zijn er nog twee mensen uit Csoka. De dienst is in het Hongaars, dit is de taal van deze streek, vroeger was dit een Hongaars gedeelte. We verstaan er niets van, maar ik heb er wel een goed gevoel bij en de zegen hebben we binnen.

Na de dienst gaan we in het kerkje kijken in Csoka, deze heeft prachtige plafonschilderingen. Een mooie kerk maar doet bijna geen dienst meer. Te weinig kerkgangers en niet warm te krijgen in de wintermaanden. We wandelen nog wat rond en gaan richting Gruisor waar we worden verwacht bij de Fam. Andras een bekende Fam., zij beheren het geld voor het school vervoer en helpen altijd wel mee als er iets te doen is.

Ilona is inmiddels ook weer aangeschoven en doet het vertaalwerk, Melinda, een vriendin van de vrouw des huizes, helpt bij het eten. De heer Andras is aan het werk en de zoon ligt nog te slapen, hij heeft nachtdienst gehad. Verder hebben ze nog een dochter, Monika, zij heeft jaren getolkt voor de stichting, zij woont in een ander dorpje zo een dertig kilometer verderop en is net drie weken geleden bevallen van een zoon.

We doen ons tegoed aan al het heerlijke eten en bespreken nog het een en ander voor het school vervoer voor de kinderen in het voortgezet onderwijs. Zij krijgen een financiële bijdrage voor vervoer en schoolspullen. We spreken af dat we op kraamvisite gaan bij Monika in Peris. Mevrouw Andras gaat mee als tom tom, ze vindt het heel leuk, voor haar is dit een hele onderneming om haar dochter te bezoeken, ze hebben geen auto en het openbaar vervoer is niet zoals in Nederland. We zetten eerst Ilona thuis af en gaan dan naar Peris. Onderweg kopen we een plantje voor Monika.

Daar aangekomen worden we ontvangen door Monika en Atilla en de kleine spruit Aron, een mooi manneke, hij wordt gelijk volop geknuffeld door oma, deze geniet hier volop van. We praten wat met Monika en Altila en we nemen afscheid van ze, helaas voor oma, maar aan alles komt een eind en we moeten ook weer terug rijden.

In Gruisor aangekomen zetten we vrouw Andras af en gaan door naar de kerk, waar we een avond dienst hebben. Voor de dienst praten we wat met de dorpelingen, we gaan de kerk binnen, het is geen volle bak, maar ja het is er ook ijskoud en dat nodigt ook weer niet uit. Er worden een aantal ouderlingen bevestigd, en tot ieders verrassing wordt Erik van Winkoop ook bevestigd. Hij wordt symbolisch ouderling en wordt hartelijk door iedereen gefeliciteerd.

Hij maakt gelijk gebruik van zijn ouderlingschap en wijst de aanwezige mannen erop dat er nog niets is gebeurt voor het brugproject. En dat moet wel gebeuren, voor de vorst intreedt. Er wordt druk overlegd door de mannen en er wordt besloten dat ze er morgen gaan beginnen.

Na de kerkdienst worden we uitgenodigd door de Fam. Andras. Melinda kookt daar voor ons, haar thuissituatie staat dit niet toe, maar het smaakt er niet minder om.We genieten ook dit jaar hier weer van de zelfgemaakte oliebollen. We vetrekken weer naar Ilona en frissen ons daar op en hebben nog een gezellige avond bij Ilona thuis. Morgen hebben we een druk programma, dus kruipen we op tijd ons bedje in om te slapen. En te genieten van een welverdiende nachtrust.


Maandag 12 december,

Ik ben om een uur of acht wakker en van slapen komt toch niets meer dus ga ik er maar uit, de anderen volgen snel. We ontbijten en genieten weer van de kunsten van Ilona’s gebakken eieren met worstjes, heerlijk!. We gaan deze morgen  kadootjes brengen naar Csoka. Voor de kinderen zetten we er ook wat emmers droge soep neer. Zodat de lerares thuis soep kan maken en deze kan geven aan de schoolkinderen.

We laten er ook geld achter, zodat er ook iedere dag wat brood gekocht kan worden, nu krijgen de kinderen wat te eten op school. Wat ze anders thuis niet zouden krijgen en ze leren er ook nog wat.

Veel zigeunerkinderen volgen alleen de basisschool, verder niets. Wij als stichting hopen hier in de toekomst wat meer aan te gaan doen. We worden uitgezwaaid door de kinderen en gaan richting Acatar. We hebben een afspraak met de burgemeester van de streek hier. Sjarie en Ilona gaan ook mee, Ilona voor de vertaling. Sjarie regelt de zaken in Gruisor voor de burgemeester.

We gaan het met de burgemeester hebben over het brugproject, wat wordt uitgevoerd door een aantal jongeren van het Corlaer College, zij bouwen in Nederland een brug, voor naar de begraaf plaats en willen hem plaatsen in april. Verder hebben we een klein presentje voor het personeel op het gemeentehuis.

Ik ga met Sjarie de presentjes rond brengen en de anderen praten nog wat. De burgervader is heel wel willend tegen over de bevolking in Gruisor en belooft zo snel mogelijk dat hij materialen zal brengen voor de fundering van de brug. We vertrekken en gaan naar Gruisor, we gaan een hapje eten bij Fam. Andy, een onbekende Fam. voor mij en de anderen. Ze hebben een neef uitgenodigd, hij spreekt Engels en vertaalt het een en ander en verder luisteren we naar gospelmuziek, dat de dochter des huizes uitzoekt op het internet. Zoals gewoonlijk komen we hier ook niets tekort, na het eten gaan we de benen strekken, we maken een ronde door het dorp, het is vandaag onze laatste dag dat we hier zijn.

Ook gaan we kijken waar de brug moet komen en tot onze verbazing zijn er mannen uit het dorp aan het werk. Ze zijn bezig met de fundering. De burgermeester heeft ook zijn woord gehouden, er zijn al een aantal bouwmaterialen afgeleverd, dat is mooi werk. Erik zijn zetje als ouderling heeft toch geholpen. We bekijken nog het één en ander in het dorp en maken hier en daar nog een praatje met de mensen en drinken nog een bakje koffie en een borreltje en een glaasje bor, de mensen hebben weinig, maar willen altijd wat aan je geven, wat een gastvrijheid.

We gaan richting Csoka voor ons avondeten bij Fam. Tunde, een bekende Fam. van ons. We worden hartelijk ontvangen in de keuken, waar de houtkachel op levensgevaarlijk staan. De heer des huizes is een stevige bouwvaker en heeft in het verleden met Gert van de Ham armpje geworsteld en dat is hij niet vergeten. Onze hoop is gevestigd op Peter Dirksen, maar die kijkt naar het plafon en doet net of hij het niet begrijpt.

De heer des huizes schenkt voor ons een glaasje palenka in en proost met ons. We krijgen een maaltijdsoep met ballen, die we ons laten smaken. Maar de geur van de ballen staat me tegen. We noemen zoiets gehaktballen van een oud mannetjes varken oftewel beerige ballen.
In mijn ooghoek zie ik dat Erik aan het herkauwen is, hij vindt de ballen ook niet zoals van thuis. Maar met Erik gaat alles gelukkig goed en we eten zoals het hoort ons bordje leeg. De heer des huizes houdt van volle glazen en schenkt bij, zo gauw er een glas half vol of leeg is.

Dus houden we onze glazen helemaal vol, zodat hij niet meer bijschenkt. Na de koffie gaan we richting het pension waar we ons wat op frissen en genieten van onze laatste avond bij Ilona en haar dochter. We zoeken op tijd onze slaapvertrekken op en genieten van een heerlijke nachtrust met de gedachte, morgen weer in mijn eigen bedje.


Dinsdag  13 december,

We staan om acht uur op, de dag van vertrek We genieten van het laatste ontbijt van Ilona en drinken wat koffie.
We gaan nog een kleine ronde maken in Gruisor, waar we de auto wassen bij het milieucentrum, we drinken nog een bakje koffie in de tweede steeg en krijgen nog een palenka aangeboden, maar slaan deze beleeft over.

We gaan onze koffers laden bij Ilona en nemen afscheid van haar. Wij vonden het gezellig, ik hoop dat zij dat ook vond. We moeten om elf uur op het vliegveld zijn, we vliegen om kwart over twaalf, richting Dortmund. Dit verloopt zeer voorspoedig en we landen half twee Hollandse tijd in Dortmund, waar de auto op ons staat te wachten.

Erik valt onderweg in slaap en haalt wat slaap in, we komen vier uur aan in Hoevelaken, waar we Wout afzetten. Op naar het Veen waar ik mijn gezin weer in de armen kan sluiten, ook weer een goed gevoel. Erik en Peter zetten koers naar Nijkerk, waar zij zich zullen voegen bij hun gezinnen.


Conclusie,

Al met al weer een prachtig reis en avontuur. Ik ben weer blij dat ik hier deel van heb mogen maken. En of het nog nodig is dat we hier naar toe gaan, dat is zeker.
De kinderen hopen we een betere toekomst te kunnen geven, door ze wat te helpen, om een school te kunnen volgen. En het zal niet altijd lukken, soms doe je twee stappen vooruit en één achteruit.
Toen we er waren was het boven nul, maar al snel nadat we vertrokken waren, schoot de barometer onder nul en dan met periodes van -25 Graden en dat is erg koud.
Veel inwoners hebben geen werk in de wintermaanden en hebben dan geen of weinig inkomen, maar de vaste lasten gaan wel gewoon door. Vaak worden er gezinnen afgesloten van gas en elektra, ongeacht de temperatuur.

John van Kasteel